DERSHANE ÖĞRENCE

TEST TEKNİĞİ UYGULAMA KİTAPÇIĞI

İÇİNDEKİLER:

SINAV ÖNCESİ

-          Bugün neredesiniz?

-          Seviye Belirleme Sınavı ve Siz

SBS NASIL BİR SINAV?

-          Çoktan seçmeli testlerin yapısı

-          Herkesin bütün soruları cevaplaması gerekmiyor

SINAVA HAZIRLIK

-          Hedefsiz, plansız ve programsız kalmayın

-          Son hazırlık aşaması

-          Bir çalışma düzeni tutturun

-          Size uygun test sıralamasını belirleyin

-          Turlamada ustalaşın

-          Temponuzu ayarlayın

-          Çözümlü sorularla çalışın

SINAV

-          Sınava girerken

-          Sınava başlarken

-          Soruları çözerken

-          Şıkları değerlendirirken

-          İyimser olun

-          İşaretleme anahtarını kullanın

-          Önyargıları bırakın

-          Kolaylıklar yaratın

-          Zamanınızı doğru kullanın

-          Kısa aralar vererek veriminizi arttırın

-          Mantıklı davranın

-          Cevap kağıdını işaretlerken dikkatli olun

-          Doğru ve etkili kontrolle farkı yakalayın

-          İstatistikler ne diyor?

-          Zincirlere dikkat!

-          Atmanın gücü!

SONSÖZ

SBS ÖZET BİLGİLERİ TABLOSU

Bu kitapçık, Dershane Öğrence tarafından hazırlanmıştır:www.ogrence.com (16.05.2009)

SINAV ÖNCESİ

Bugün neredesiniz?

Bulunduğunuz sınıfın yıllık eğitim ve öğretim müfredatının kapsadığı tüm konuları çalıştınız; gerekli tekrar ve pekiştirmeleri de yaptınız. Artık, derslere ve konulara hakim olduğunuzu; size kazandırılmak istenen beceri ve davranışları kazandığınızı hissediyorsunuz!

Durum tam olarak böyle olmasa da, yıl içindeki kazanımlarınızı, yeni baştan gözden geçirmenin, yıl boyunca kurduğunuz yapıdaki hataları düzeltmenin, eksikleri mümkün olduğunca gidermenin ve bu yapıyı, çoktan seçmeli bir test sınavında en etkili şekilde kullanmaya hazırlanmanın zamanı geldi: Sınava 2-3 haftalık bir zamanınız kaldı.

Seviye Belirleme Sınavı ve Siz

Her türlü yazılı sınavda başarının temel anahtarı, o sınavda sorulacak olan sorularla ilgili konulara hakimiyettir. Konulara hakim olmanın yolu ise, her dersin kendi özelliklerine göre farklı yöntemlerle alınmış olan bilgi ve becerilerin, farklı soru tiplerine uygulanarak sınanması ve sınama sonucunda tespit edilen eksikliklerin giderilmesinden sonra, benzeri sınamalara devam edilmesidir. Bu yöntem, bir döngü içerisinde uygulandığında, bir sarmalın merkezine doğru gidildiğinde çizilen çemberin daralması gibi, hata ve eksiklerin çapları (oranları) gittikçe azalacak; buna paralel olarak da, harcanması gereken efor daha düşük seviyelere gerileyerek, çalışma verimi ve başarı birlikte artacaktır.

Genel olarak tüm sınavlar için geçerli olan bu temel ilkenin dışında, açık uçlu soruların bulunmadığı test tipi sınavlar için geçerli olan başka ilkeler de bulunmaktadır. Aşağıda, çoktan seçmeli test sınavları ile ilgili olarak değineceğimiz bu ilkelerin bilinmesi ve bunlardan yerine göre yararlanılması, size -yukarıda sözü edilen ilk ilke yerine getirildikten sonra- başarınızı arttırmada kullanabileceğiniz anahtarlar sunacaktır.

İlköğretim okulu 6,7 ve 8.sınıf öğrencilerinin her yılın sonunda girdikleri Seviye Belirleme Sınavı (SBS), ezberlenecek nitelikteki bilgileri ölçmeye çalışan bir sınavdan çok; kavrama, yorumlama, çözümleme (analiz etme), akıl yürütme ve bilgiyi kullanma gibi zihinsel yeteneklerin ölçülmesine yönelik bir sınavdır ve belirli test hazırlama teknikleri kullanılarak hazırlanmaktadır. Test hazırlayanın kullandığı bu tekniklerin bilinmesi, test sınavını alan öğrenciye belirli noktalarda kullanabileceği ipuçları vererek; onu, yakın seviyede konu bilgisi ve hakimiyeti olan diğer öğrencilere karşı avantajlı hale getirecektir.

Bu kitapçık, Dershane Öğrence tarafından hazırlanmıştır:www.ogrence.com (16.05.2009)

SBS NASIL BİR SINAV?

Çoktan seçmeli testlerin yapısı

SBS’nda her sorunun bir soru kökü ve dört şıkkı standart olarak vardır. Sorular bunların dışında, verilenleri ve istenenleri içeren veya gösteren gerekli cümle, paragraf, şekil, resim, işlem veya yönlendiricileri de içermektedirler.

Bu soruların şıklarından biri doğru cevap, biri doğru cevaba çok yakın olan ve kolayca ulaşılabilecek yanıltıcı bir sonucu temsil eden bir çeldirici seçenek ve diğer ikisi de, kendi içlerinde tutarlı ama kesinlikle doğru cevap olamayacak kadar uzak olan iki yanlış seçenektir: Doğru cevap olabilecek şık ile çeldirici olabilecek şıkkı veya yanlış cevap olabilecek diğer iki şıkkı baştan tespit edebilmek, iyi bir test çözücünün ulaşabileceği en kritik becerilerden biridir!

Test soruları, konu ve soru yapıları itibarıyla, daha önceki denemeler de dikkate alınarak, çeşitli zorluk derecelerine ayrılırlar. Her bir objektif test sınavı belli sayılarda zorluk derecesi “çok düşük”, “düşük”, “orta”, “yüksek”, “çok yüksek” soru içerir. (Dağılım genelde sırasıyla; %10, %20, %40, %20, %10 şeklinde yapılır – tabii sorular teste sıralı değil, karışık olarak yerleştirilirler.)

Aynı test içindeki her sorunun soru değeri birbiri ile aynıdır ve değişmez: Ancak, bir öğrenci ilk üç veya dört zorluk seviyesindeki soruları doğru olarak çözmüşse, zorluk derecesi “yüksek” veya “çok yüksek” sorular, seçici sorular olarak daha büyük önem kazanabilirler!

Herkesin bütün soruları cevaplaması gerekmiyor

SBS’nda, hepsi doğru olmadıkça, tüm soruları cevaplamanın bir avantajı yoktur. Asıl yarış, tüm soruları doğru cevaplayamayacak durumda olan öğrenciler arasında geçmektedir: Emin olmadığınız bir soruyu işaretlemek, sizi benzerlerinizin çok gerisine düşürürken; tersi davranış, sizi sıralamada ummadığınız kadar yukarılara taşıyabilir!

SBS’nda bir soruyu boş bırakmanın bedeli 1 net; bir soruyu yanlış cevaplamanın bedeli 1,33 nettir. Boş soru bırakmaktan değil, bilmediğiniz bir soruyu işaretleyerek yanlış yapmaktan korkun. Gereksiz yere büyük bedeller ödemeyin!

Bu kitapçık, Dershane Öğrence tarafından hazırlanmıştır:www.ogrence.com (16.05.2009)

SINAVA HAZIRLIK

Hedefsiz, plansız ve programsız kalmayın

Sınava girmeden önce, isabetli bir seçimle iyi bir şekilde hazırlanmış, erişilebilir ve uygulanabilir hedefleriniz ve planlarınız olmalıdır:

-          Kazanmak istediğiniz bir üst okulla ilgili hedefiniz,

-          Bu okulu kazanabilmek için, yıllara göre SBS net ve sıralama hedefleriniz,

-          Çalışma düzeni ve temposunu içeren son hazırlık planı ve programı,

-          Sınavda uygulayacağınız planlar ve taktikler (bol egzersizle alışkanlık halinde kazanılmış birer zamanlama planı, test sıralama planı, turlama planı ve test tekniklerinin de kullanıldığı kontrol ve sağlama yapma planı)

Son hazırlık aşaması

Sınava hazırlanırken çözeceğiniz sorularda ve deneme sınavlarında, SBS’nda uygulamanız gerektiğini bildiğiniz tüm kuralları aynen uygulayın: SBS’na belli davranışları alışkanlık haline getirmiş olarak girmek, büyük bir avantaj teşkil edecektir!

SBS’na uygun ve kalitesi bilinen yayınevleri tarafından yayınlanmış sorulardan, mümkün olduğunca çok sayıda çözerek, farklı soru tiplerini ve çözüm yollarını içeren taze ve güçlü bir birikim sağlayın: Bu hızınızı ve isabet oranınızı aynı oranlarda arttıracaktır!

Soru çözümü sırasında tespit ettiğiniz eksiklerinizi mutlaka hemen gidermeli, yanlış cevapladığınız soruların doğru cevaplarını ve çözüm yöntemlerini, ertelemeden, derhal ve mutlaka öğrenmelisiniz: SBS’nda çıkacak sorular, bunlardan çok farklı olmayacaktır!

Çok soru çözdükçe, soru tiplerinin hep birbiyle benzeşmeye başladığını görecek; sizin hatalarınızın da aynı şekilde hep benzeştiğinin farkına varacaksınız: Aynı hataları tekrar tekrar yapmak, insanların kötü bir tercihidir; çünkü bunlardan kurtulmak, biraz çaba ve dikkat harcandığında, aslında çok kolaydır! 

Soru çözme çalışmalarınızda, mutlaka zaman tutun ve zamana karşı yarışma performansınızı arttıracak çözümler deneyin: Örneğin, bir soruyu çözme hızı, bir testi çözme hızı, bir deneme sınavını çözme hızı ölçümleri; sabit bir zaman diliminde en çok soruyu çözme denemeleri; standart bir SBS denemesini, normal süresinden daha kısa sürede çözme denemeleri, vb. Bu sınavda zamanı doğru kullanmanın önemini unutmayın ve kendinize, sınav süresi içinde bazı teknik-taktik kontroller ve uygulamalar yapabileceğiniz bir zaman dilimi yaratmanın da yollarını arayın!

Zamanı ölçerek yaptığınız çalışmalarda, hangi tür soruları daha çabuk çözdüğünüze, hangi tip soruların sizin için zaman alıcı olduğuna dikkat edin: Sınava hazırlık planlarınızda ve sınavdaki uygulamanızda bu bilgileri mutlaka değerlendirin!

Bir çalışma düzeni tutturun

Çalışmalarınızı belirli bir program dahilinde yapmaya ve her gün belirli bir miktarda soru çözmeye gayret edin:

Örneğin, hedef olarak belirlediğiniz soru sayısını, kalan günlere bölün!

Kendi başınıza çalışırken, çalışma sürenizi makul bölümlere ayırıp (örneğin derslerde olduğu gibi 40’ar veya 50’şer dakika gibi), belirli sayıda ve uzunlukta aralar (örneğin 5’er veya 10’ar dakika) vererek dinlenin: Böylece çalışma veriminiz ve hatırlama oranınız artacak ve unutma oranınız azalacaktır!

Size uygun test sıralamasını belirleyin

Gerçek SBS’nda testleri hangi sıra ile çözeceğinize ve turlara ne kadar zaman ayıracağınıza artık kesin olarak karar verin ve bundan sonraki tüm deneme sınavlarında aynı sırayı izleyin: Gerçek sınavda da bu alışkanlığınızın dışına kesinlikle çıkmayın!

Soruları okuyup anlamadan şıkları okuyup değerlendirmeye çalışmayın; dikkatiniz şıklara kayıyorsa, soruyu şıkları kapatarak okuyun. Sorudan önce şıkları okumak, test sınavlarında çoğunlukla büyük zaman kayıplarına yol açar: ancak bu yol, tüm soruların zaten okunmuş olduğu ikinci tur değerlendirmelerinde takip edilebilir!

Turlamada ustalaşın

Turlama tekniğinizi, tüm deneme sınavlarında ciddi bir şekilde uygulayarak geliştirin: En başarılı olduğunuz dersten başlayarak, zaman hedeflerini aşmadan, öncelik işaretlemeleri kullanarak ve her testi okuyarak ve çözmeye çalışarak ilk turu tamamlayın; ilk turda yapamadığınız sorulara, aynı test sırasıyla tekrar dönün ve hiçbir fikrinizin olmadığı soruları özel bir işaretle belirleyerek, ikiden fazla kez okumayın! (Sınav sonu kontrollerinizi yaptıktan sonra yine de zamanınız kalıyorsa, bu soruları tekrar okuyabilirsiniz.)

Turlama tekniğini, en başarılı olduğunuz testten başlayarak, doğru ve alıştığınız şekilde kullanmayı unutmayın: Başarılı olduğunuz testten başlamak, sınav kaygınızın normal bir düzeye çekilmesini sağlayacak ve moralinizi yükselterek size yardımcı olacaktır! 

Temponuzu ayarlayın

SBS’nın iki ekseni vardır. Bunlar hız ve isabet eksenleridir. Sınav süresince bu iki eksen arasında çizeceğiniz grafik, sonucun belirleyicisi olacaktır. SBS’na yönelik yapılacak tüm çalışmaların hedefi, bu grafiğin mümkün olduğunca yüksek eğimli ve doğrusal bir çizgi izlemesini sağlamak olmalıdır. Bu eğim, sizin temponuz; yani verilen belirli bir sürede, verilen soruların doğru cevaplarına ulaşma yeteneğinizdir: Temponuzu arttırmak için çalışın!

Temponuzu yükseltmeye çalışırken, hız ve isabet arasındaki hassas dengeyi bozmamaya dikkat edin. Temponuz, soruları çözmek için yapılan çalışmanın doğru ve eşit bir şekilde zamana yayılması halinde sizi istediğiniz sonuca götürecektir. Nihai hedefiniz, sınav sonunda en çok doğru cevaba ulaşmak ve aynı zamanda da en az hatayı yapmaktır; sınav bittikten sonra, bu sınavla ilgili başka hiçbir şeyin önemi kalmayacaktır: Bunu unutmayın!

Çözümlü sorularla çalışın

Tüm derslerde, bir çok sorunun birden fazla çözüm yöntemi bulunmaktadır. Bu farklı çözüm yöntemlerini öğrenebilmek için, bulabildiğiniz çözümlü soruları önce kendi bildiğiniz yöntemlerle ve akıl yürüterek çözmeye çalışın; daha sonra da sorunun verilen çözümünü dikkatle inceleyin. Soru sizin izlediğiniz yöntemden farklı bir mantık veya yöntemle çözülmüş ise, bu yöntemi de öğrenmeye gayret edin. Bu sınavda, soruyu hangi yöntemle çözdüğünüzün değil, ne sürede çözdüğünüzün ve doğru cevaba ulaşıp ulaşamadığınızın önemi vardır: Bir çok soruyu, kalıp, formül veya ezberlenmiş bilgileri kullanmadan da çözebileceğinizi fark edin!

SINAV

Sınava girerken

Sınava girerken, yanınızda mutlaka sağlıklı çalıştığına emin olduğunuz bir saat alın. Test geçişlerinde ve kendinize göre belirleyeceğiniz periyodik aralıklarla zaman kontrolü yaparak, süre kullanımınızı planınıza uygun bir şekilde ayarlayın. Zaman kontrolünü abartarak, çok kısa aralıklarla veya her soruda saate bakmak gibi bir yanlışa düşmemeye dikkat edin: Bu hem zaman kaybına yol açarak süre kullanımı üzerindeki kontrolü kaybetmenize yol açar, hem de kaygı ve stresinizi arttırır!

Sınava başlarken

Sınav kitapçığınızda bir hata olup olmadığını önceden tespit edip gereğini zamanında yapabilmek için, sınava başlamadan önce kitapçığın tüm sayfalarını hızlı bir şekilde kontrol edin.

Hiçbir testi önemsiz görmeyin ve her teste, önceden planlamış olduğunuz zamanı mutlaka ayırın. Her sınavın değerlendirilme aşamasında puanlama ve sıralama için testlerin ortalama ve standart sapmaları dikkate alınarak düzeltmeler yapıldığından, katsayıdan dolayı daha az önemli görülen derslerin uygulanan katsayıları artabilmekte ve bu da beklenmeyen bazı sonuçlara yol açabilmektedir: Hedef tüm testler!

Her teste başlamadan önce, o testi 10-15 saniye gibi kısa bir sürede hızlıca gözden geçirerek, testin yapısı ve soru tipleri hakkında ön bilgi edinin. Daha sonra, birinci sorudan başlayarak testin çözümüne geçin: Bu sizin, beklenmedik durumlara karşı hazırlıklı olmanıza, temponuzu ayarlamanıza ve sınavın gidişatına göre taktikler geliştirmenize yardımcı olacaktır!

Soruları çözerken

Soru çözümüne, soruyu okuyarak başlayın ve soruyu tam olarak okuyup anlamadan çözüme kesinlikle geçmeyin. Soruyu okurken, kurşun kaleminizi kılavuz olarak kullanarak yazıları takip edin ve gerektiğinde, önemli gördüğünüz yerlerin altını çizin,  ipuçlarını işaretleyin. Soru içindeki soru köküne, yani sorunun sizden istediğini vurgulayan bölüme özellikle dikkat edin. Size verilenleri ve istenenleri anladıktan sonra, şıkları değerlendirmeye geçin: Bu, test çözümünde en etkili ve hızlı yöntemdir!   

Bir soruyu en iyi anlayacağınız okuma, büyük oranda, sorunun genelini görerek yapacağınız ilk okumadır. Bunun istisnaları olsa da, genel doğruluğu kabul edilmektedir. Dolayısıyla, bir soru için son kararınızı verirken tereddütte kalırsanız; soruyu, ilk okumada edindiğiniz anlama sadık kalarak cevaplamalısınız. Sonradan oluşan düşünceler ve gereksiz detaylara inme çabaları, sizi tahmininizde hata yapmaya götürebilir: İlk okumada soruyu yanlış anlamış veya yanlış cevaplamış olduğunuzdan kesin emin olmadıkça, ilk verdiğiniz cevabı sonradan değiştirmeyin!  

Soru kökündeki, (koyu renk fontlu harflerle veya altı çizili olarak) vurgulanmış olan “değildir”, “olamaz” gibi olumsuz ifadelere özellikle dikkat edin: Bu ifadeler test uygulamalarının en önemli tuzaklarından biridir!

Soruyu çözmenizde yardımcı olacağını sezdiğiniz ve gözden kaçması halinde sizi hata yapmaya götürecek kelime veya bölümleri, özel olarak ve göze batacak şekilde işaretleyin: kolaylığın tuzağına düşmeyin!

Şıkları değerlendirirken

Çoktan seçmeli test tipi sınavlarda, şıklar arasında doğru cevap olamayacak şıkları elemek, etkili bir yöntemdir. Bu sayede, tereddütte olduğunuz soruları da kazanma şansınız yükselir: bir sorudaki iki şıkkın elenebilmesi, test tekniğinde yer alan diğer ipuçlarının da beraber kullanımıyla, sizi yüksek oranda bir isabet şansına kavuşturabilir.

Sorunun cevabını şıklardan giderek bulmak için etkili bir yöntem, şıklarda bulunan ifadelerin veya sayıların sırayla doğru cevap gibi varsayılarak sorunun içerisinde tek tek denenmesidir: Her soru bunu yapmanıza izin vermese de!

Burada, bütün soruları şıklardan giderek çözmenizi önermiyoruz, ama testi hazırlayanın şıkları verirken yapmak istediğine ilişkin ipuçları da yine şıkların içinde saklıdır. Bazı şıklar, dikkatli baktığınızda çeldirici olduklarını size açıkça söylerler, bazıları soru metni veya köküyle bir zıtlık içerisindedirler, bazı şıklar birbirlerinin zıttıdırlar veya birbirlerini yalanlarlar, bazı şıklar birbiriyle aynı şeyi söylerler, bazı şıklar sözel veya sayısal bir imkansızlığı temsil ederler, vb. Bir çok durumda, şıkları karşılaştırarak dikkatle sorgulayabilmek, sizi doğru çözüme götürür: Bazen, konuyu iyi bilmeseniz bile!

Sınava hazırlanırken, şıkları eleme yeteneğinizi sınamak ve geliştirmek üzere çokca egzersiz yapın. Sınavda bazen de, geliştirdiğiniz sezgileriniz sizi doğruya götürecektir: Tabii önce var olan bilgilerinizi kullanmayı ve ihtimal hesaplarınızı yapmayı ihmal etmediğiniz takdirde!

Objektif olarak hazırlanmış bir çoktan seçmeli sınavda, her zaman doğru olmasa da, çok büyük oranda geçerliliği olan bazı temel kurallar vardır: İki cevap şıkkı özünde birbiriyle aynı şeyi söylüyor veya işaret ediyorsa, büyük ihtimalle her ikisi de yanlıştır; benzer şekilde, iki cevap şıkkı birbirinin tamamen zıttıysa, büyük ihtimalle cevap bu şıklardan biridir: Şıklar arasında değerlendirme ve eleme yaparken, bunları göz önünde bulundurmak, sizi hata yapmaktan koruyabilir!

Test hazırlayıcı, testi hazırlarken, birbirine yakın ve makul olabilecek şıklar kullanacak, belli bir mantık içinde yapılabilecek hataların doğuracağı yanlış sonuçlar da seçenekler arasında yer alacaktır. Öyle ki, bazı sorularda, birden fazla doğru seçenek olabilecektir. Bu tür durumlarda, en doğru seçeneği tespit edebilmek önem kazanacaktır: Bütün şıkları okuyup değerlendirmeden asla karar vermeyin!

Test çözümünde, şıklar arasında kendi görüşünüze en yakın olan ifadenin doğru cevap olmayabileceğini sakın unutmayın. Önemli olan, soruda belirtilene en uygun olan ifadeyi bulup çıkarmaktır: Size göre bu bakış açısı veya ifade yanlış olsa da!

İyimser olun

Çözemediğiniz sorular sizi karamsarlığa sürüklemesin. Bu sorulardan bazıları, sırlarını sonraki turlarda size mutlaka vereceklerdir. İlk defa okuduğunuz bir soruyu çözememe nedeniniz, o konuyu bilmemeniz olmayabilir ve bu durum, o soruyu hiç çözemeyeceğiniz anlamına gelmeyebilir: Kendinize biraz zaman vermeli ve zihninizin o soruya hazırlanmasına imkan tanımalısınız!

İşaretleme anahtarını sürekli kullanın

Sınav süresince soru kitapçığı üzerinde kullanacağınız standart bir işaretleme sistemi geliştirin. Örneğin;

-          Bulduğunuz doğru cevapların şıkkını daire (O) içine alın,

-          Doğru seçenek olamayacak şıkların üzerini (X) işaretleyin,

-          Cevabını sonradan değiştirdiğiniz bir soruda, yeni seçtiğiniz şıkkı yine daire içine alırken, daha önce seçmiş olduğunuz şıkkın etrafına çizdiğiniz daireyi silmek yerine, bu dairenin içini doldurun,

-          Çözdüğünüz ve tekrar gözden geçirmek istediğiniz sorunun numarasını daire içine alın,

-          Çözemediğiniz veya atladığınız sorunun yanına soru işareti (?) koyun,

-          Kesinlikle cevaplandıramayacağınızı bildiğiniz ve iki kereden fazla okumanın zaman kaybı ve zihin karışıklığından başka bir işe yaramayacağını anladığınız sorunun yanına (X) işaret koyun ve bu soruya tekrar dönmeyin.

Bu veya kendinize göre geliştireceğiniz benzeri bir işaretleme sistemi sayesinde, yaptıklarınızı, yapamadıklarınızı ve planladıklarınızı çok hızlı ve net bir şekilde gözden geçirebilir, hatırlama güçlüğü çekmez ve temponuzu ayarlamakta sıkıntı yaşamazsınız: Bu yöntem, dikkatsizlik ve unutkanlıkla baş etmenin en güçlü anahtarıdır!

Önyargıları bırakın

Uzun soruların zor olduğuna dair varolan genel önyargıya kapılmayın. Tam tersine, bu tür soruların, sizi çözüme götürecek ipuçlarını da kendi içlerinde barındırıyor olma ihtimalleri çok daha yüksektir: Bu tür soruların temel zorluğu, sınavın sonuna ertelenmeleri ile birlikte sürenin de yanlış kullanılması halinde ortaya çıkabilecek zaman yetersizliği ile bu yetersizliğin doğurabileceği panik durumunun yarattığı engelleme olabilmektedir: Süre kullanımı konusunda sıkıntılar yaşıyorsanız, bu tür sorulara öncelik vermeniz, kolayca çözebileceğiniz bazı soruları kaçırma riskinizi önemli ölçüde azaltabilir.

Kolaylıklar yaratın

Paragraflı sorularda, paragraftan önce sorunun sizden ne istediğini vurgulayan soru kökünü okumanız ve ne istediğini gerçekten anlamanız, paragrafı anlamanızı ve doğru cevaba ulaşmanızı kolaylaştırır: Önemli ölçüde zaman kazanmanızı sağlar!

Sayısal veya mantıksal işlemler veya aşamalar içeren soruların çözümünde mutlaka kaleminizi kullanın: İşlemleri veya çıkarımları zihninizde bitirmeye çalışmayın: Bunları, mutlaka kağıt üzerinde de görerek kontrol edin!

Bir soruyu çok fazla okuyarak zihninizi karıştırmayın. Eğer bir soruyu anlamakta güçlük çekiyorsanız, daha çok şıklar üzerinde yoğunlaşın. Bu da çözümü getirmiyorsa, o soruyu, sınavın en sonuna, kontrolleriniz dahil tüm işlerinizi bitirdiğinizde kalacak zaman dilimine bırakın: Bu soru için zamanınız kalmazsa, bunu da dert etmeyin. Çünkü sizi fazlasıyla zorlayan bu soruya zaman harcamayarak, zaten kazançlı çıktınız!

Zamanınızı doğru kullanın

Her bir soru için kural olarak en fazla bir dakikanızı ayırın. Bu süre içerisinde kesin ve doğru çözüme ulaşamayacağınızı seziyorsanız, bu soruyu uygun şekilde işaretleyip daha sonra tekrar geri dönmek üzere, bir sonraki soruya geçin: Daha kolay soruların sizi beklediğini düşünün!

Bu kitapçık, Dershane Öğrence tarafından hazırlanmıştır:www.ogrence.com (16.05.2009)

Kısa aralar vererek veriminizi arttırın

Her testin bitiminde, kendinize göre belirleyeceğiniz 1-2 dakikalık kısa aralar verin. Bu arada, gözlerinizi dinlendirin ve pozisyon değiştirerek, vücudunuzu hareket ettirin. Kendinizi bir sonraki teste hazır hissettiğinizde, yeniden sınava dönün!

Bir testten diğerine geçerken vereceğiniz aralar dışında, dikkatinizin dağıldığını hissettiğiniz zamanlarda da böyle kısa aralar verin. Dinlenmenizi ve dağılan dikkatinizi yeniden toplamanızı sağlayacak olan bu aralar, size zaman kaybı gibi görünse de, aslında verim artışından kaynaklanan bir zaman kazancı sağlayacaklardır: Bu araları, toplam süresi 10 dakikayı geçmeyecek şekilde, ihtiyacınıza göre kullanın!

Verdiğiniz aralarda, gözlerinizi kapatıp, parmaklarınızla alnınızı, şakaklarınızı ve boynunuzu ovarak masaj yapabilir, gevşemenizi sağlayacak küçük vücut egzersizleri uygulayabilirsiniz: Sınava tekrar dönmeden önce, birkaç yudum su için!

Mantıklı davranın

Tüm soruları doğru çözme ihtimaliniz olabileceği gibi, sizin de çözemeyeceğiniz sorular mutlaka çıkacaktır. Bunu kabul edin ve sakin olun: Stres başarısızlığı getirir; Bilinçli davranış ise başarıyı!

Cevap kağıdını işaretlerken dikkatli olun

Cevaplarınızı optik forma işaretleme işlemini, kaydırma hatalarından kaçınmak amacıyla, soruyu çözdükten hemen sonra veya en azından bir sayfadan diğerine geçerken yapın. Soruları tek tek veya küçük gruplar halinde kodlamak, hem süre kullanımı hem de doğruluk açısından, tüm kodlamayı test sonuna veya sınav sonuna bırakmaktan daha iyi bir çözümdür. Kodlama yaparken, optik formdaki test bölümüne ve soru numarasına çok dikkat edin: Çoktan seçmeli test sınavlarının bir diğer büyük  tuzağı da buradadır!

Optik formu bu şekilde işaretlemek, yaygın bir inanışın aksine, kesinlikle bir zaman kaybı değildir. Tam tersine, bir veya bir grup soruyu çözdükten sonra optik forma işaretleme yapılırken geçen kısa süre, zihninizin sorularla olan bağını çok kısa bir süre için keserek bir rahatlama sağlamakta ve zihninizi bir sonraki soruya veya soru grubuna hazır hale getiren bilinç dışı bir mekanizma yaratarak size zaman kazandırmaktadır. Ayrıca, sınavın ilerleyen dakikalarında boş bir cevap kağıdının yaratacağı endişe, yerini, dolmakta olan bir cevap kağıdının verdiği güven ve rahatlığa bırakacaktır: Kodlama işleminizi sınav sonuna bırakmayın!

Sınav sonuna bırakılan kodlama işlemi, sınavın son bölümündeki yorgunluk ve dikkat dağınıklığı nedeniyle, hatalı ve eksik kodlamaya yol açmaktadır: Her yıl çok sayıda öğrenci, kodlama hatalarından kaynaklanan büyük puan kayıpları yaşamaktadır!

Bu kitapçık, Dershane Öğrence tarafından hazırlanmıştır:www.ogrence.com (16.05.2009)

Doğru ve etkili kontrolle farkı yakalayın

Son kontrollerinizi yaparken, kitapçığınıza işaretlediğiniz cevaplarla, optik forma işaretlemiş olduğunuz cevapları hızlıca gözden geçirmeyi ihmal etmeyin: Kaydırma yapmasanız da, çözdüğünüz bazı soruları optik forma işaretlemeyi unutmuş olabilirsiniz!

Son kontrollerinizi yaparken, objektif test hazırlama tekniğinin söylediği ve istatistiklerin de doğruladığı aşağıdaki gerçekleri göz önünde bulundurun: Bu bilgilerin kontrol ve sağlama yapmanıza yardım etmek dışında yararlı bir şekilde kullanılamayacağını sakın unutmayın!

İstatistikler ne diyor?

İstatistik biliminin temel ilkelerine uygun olarak (objektif) hazırlanmış olan çoktan seçmeli test sınavlarında, toplam soru sayısına göre doğru cevap şıklarının dağılımı genel bir denge gösterir. Böylece, uygulanan sınavda salt şans faktörünün payı en aza indirilirken, sınav esnasında yapılabilecek kopya girişimleri de daha büyük ölçüde engellenmiş olmaktadır.

Burada, geçtiğimiz yıl (2008) yapılmış olan Seviye Belirleme Sınavlarını incelemek yararlı olacaktır:

6.sınıflara;
19 Türkçe, 16 Matematik, 16 Fen ve Teknoloji, 16 Sosyal Bilgiler ve 13 Yabancı Dil,
7.sınıflara;
21 Türkçe, 18 Matematik, 18 Fen ve Teknoloji, 18 Sosyal Bilgiler ve 15 Yabancı Dil
sorusunun yöneltildiği bu sınavlarda, soruların şıklara göre dağılımları aşağıdaki tablodaki gibi olmuştur:

Bu tabloda da görüldüğü gibi; sorular, şıklar arasında dengeli bir şekilde dağılmış ve şık başına düşen ortalama değerden, en fazla bir değer kadar sapma meydana gelmiştir.

Örneğin 16 soruda her şıkkın ortalama 4 kez doğru cevap olması gerekirken, bu rakam, bazen 3 ve bazen de 5 olmuş, ancak test hazırlanırken, bu sınırın dışına çıkılmamasına dikkat edilmiştir.

Bir testte, doğru olduğundan kesinlikle emin olduğunuz soruları işaretledikten sonra, tereddütte kaldığınız soruları değerlendirirken bu bilgiyi bir sağlama yöntemi olarak kullanmayı deneyebilirsiniz: Bunu yaparken, söz konusu testin sorularının en azından ¾ oranında bilerek cevaplanmış olması ve kalan soru veya sorularda da seçeneklerin değerlendirilerek en azından birinin veya ikisinin kesin olarak elenebilmiş olmasına dikkat etmek gerekmektedir. 

Zira, yanlış cevaplanan her 3 soru, o testten doğru olarak cevaplanan 1 sorunun değerini sıfırlayacaktır. Bu, SBS tarzındaki bir sınavın belki de en önemli püf noktası olabileceğinden, hiçbir zaman akıldan çıkarılmamalıdır.

SBS sınavında, neleri bildiğiniz kadar, neleri bilmediğinizi de bilmeniz ve bunları ayırt ederek davranabilmeniz çok büyük önem taşımaktadır. Bu bir bilgi ve bildiğini kullanacak beceriyi gösterebilme sınavıdır: Şansa yer yoktur…

Yukarıda anlatılanları dikkate almak şartıyla, testin veya sınavın sonunda, tüm cevaplarınızı bu ilkeye göre kontrol ederek, çok genel bir sağlama yapma olanağı bulabilirsiniz.

Zincirlere Dikkat!

SBS tipi objektif hazırlanan sınavlarda, aynı şıkkın arka arkaya doğru şık olduğu uzun zincirlere rastlanmaz. Üçlü zincirler, olağan en uzun zincirlerdir. Dörtlü zincirler ender olarak görülür. Bundan sonra zincir mutlaka kırılır. Aşağıda örnek olarak verilen 2008 yılı 6 ve 7. sınıf SBS’nın cevap anahtarlarında da bu durum gözlenmektedir:

Bu kitapçık, Dershane Öğrence tarafından hazırlanmıştır:www.ogrence.com (16.05.2009)

Bu tabloda görüldüğü gibi, geçen yıl bir tek üçlü zincir oluşmasına dahi izin verilmemiş, sadece birkaç tane ikili zincir oluşmuştur. Bundan çıkaracağımız sonuç, SBS’nda optik formunuzda üçlü zincir oluşturan soruları yeniden gözden geçirmeniz gerektiğidir. Eğer üçlü zincirdeki soruların hepsinin cevabından eminseniz, cevaplarınızdan hiç birini değiştirmeyin. Ancak, cevaplarınızda birkaç tane üçlü zincir veya bir veya daha fazla sayıda dörtlü zincir görürseniz, bu zincirleri oluşturan sorularda bir veya daha fazla yanlış yapmış olmanız olasılığı oldukça yüksektir. Beşli bir zincirin içindeyse, en az bir yanlışınızın mutlaka olduğunu söyleyebiliriz: Cevaplarınızı kontrol ederken, bir de bu sağlama yöntemini kullanmanızı tavsiye ederiz!

Atmanın Gücü!

Yukarıda, çoktan seçmeli test sınavında şansa yer yoktur dedik. Bu bir slogan değildir. İşte işin gerçeği:

Dört şıklı dört sorudan oluşan bir sınava girdiğimizi veya SBS’nda olduğu gibi 13-23 arasında soru içeren testlerden birinde, tüm soruları yaptıktan sonra, cevabını bilmediğimiz ve hiçbir fikir yürütemediğimiz dört sorunun kaldığını düşünelim ve her 3 yanlış cevabın 1 doğru cevabı sıfırlayacağı bu sınavda, şansımızı birlikte deneyelim!

Bilmeden işaretlediğimiz 4 soruda,

4 doğru ve 0 yanlış çıkması ihtimali: 1/256 (%0,39 ihtimalle +4 net)

3 doğru ve 1 yanlış çıkması ihtimali: 12/256 (%4,69 ihtimalle +2,67 net)

2 doğru ve 2 yanlış çıkması ihtimali: 54/256 (%21,09 ihtimalle +1,33 net)

1 doğru ve 3 yanlış çıkması ihtimali: 108/256 (%42,19 ihtimalle 0 net)

0 doğru ve 4 yanlış çıkması ihtimali: 81/256 (%31,64 ihtimalle -1,33 net)

Yukarıdaki hesaplamadan da anlaşılacağı üzere, bilmediğiniz soruları şansınıza güvenerek cevaplandırmak, neredeyse üçte bir ihtimalle size zarar verecek; bu şekilde cevapladığınız soru sayısı daha fazla olursa, bu zararın boyutu daha da büyüyecektir.

Diğer taraftan, bu tarz bir uygulamanın size bir kazanç sağlaması ihtimali, sadece %26,17’dir. (Bu oran, testteki tüm soruların aynı şıkkını işaretlemekle eşdeğer bir ihtimali gösterir ve bu da size hiçbir başarı kazandıramaz.) Kaldı ki, bu tarzda cevapladığınız soru sayısı arttıkça, sizi başarıya götürecek net sayısını bulma ihtimali çok keskin bir şekilde düşecek ve neredeyse imkansız denebilecek bir düzeye gerileyecektir.

Örneğin, 10 soruda 10 doğru ihtimali 1/1.048.576 iken, 10 soruda 10 yanlış ihtimali sadece 1/18’dir ve bir de her 3 yanlış cevabın bir doğru cevabı sıfırlıyor olması buna eklendiğinde, bu yöntemle başarma şansınız tamamen sıfırlanmaktadır: Geleceğinizle Kumar Oynamayın!

Bu kitapçık, Dershane Öğrence tarafından hazırlanmıştır:www.ogrence.com (16.05.2009)

SONSÖZ

Hiçbir sınavı, bu bir deneme veya gerçek SBS olsun hiç fark etmez, süre bitiminden önce terk etmeyin: Son saniyeye kadar kendiniz için yapabileceğiniz bir şeylerin olabileceğini unutmayın. Bazı bilgi veya algılar, siz sınavı bitirdiğinizi düşünüp rahatladıktan hemen sonra yardımınıza gelir: O anda dışarıda olmayın!

Bu kitapçık, Dershane Öğrence tarafından hazırlanmıştır:www.ogrence.com (16.05.2009)